Informacje o numerach telefonów    59 86-35-202
191783
Liczba odwiedzin

Historia

Menu

Historia

Na podstawie opracowania A.Sapińskiego i J.Cholaka "Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Lęborku - Historia, Dokonania i Plan rozwoju" (1998r.)

 

 

Początek właściwego szpitalnictwa na Ziemi Lęborskiej sięga końca XVIII wieku, a więc okresu kiedy Lębork znajdował się we władaniu Prusaków. Miasto posiadało wówczas mały szpitalik poza murami miasta. Przeznaczony on był dla chorych trędowatych. Po wygaśnięciu trądu zmienił on charakter na dom opieki dla dorosłych. W mieście urządzono natomiast mały szpital miejski składający się z zaledwie dwóch sal, każda miała 4 łóżka. Miasto w połowie XIX w. liczyło niewiele ponad 5 tys. mieszkańców i przy ówczesnych zasadach leczenia ta liczba łóżek była wystarczająca. Cały powiat liczył w tym czasie około 33 tys. ludności, która miała duże trudności z leczeniem szpitalnym, gdyż szpital miejski przeznaczony był w zasadzie dla mieszkańców miasta. Okoliczności te spowodowały konieczność nieznacznej rozbudowy szpitala miejskiego i wydzierżawienie dla starostwa dwóch sal z przeznaczeniem dla chorych kierowanych na leczenie z powiatu. Nie rozwiązało to jednak w sposób zasadniczy istniejących trudności, gdyż szpital miejski był przestarzały i za mały w stosunku do rzeczywistych wzrastających potrzeb ludności. Na terenie powiatu działało koło powiatowe Stowarzyszenia Zakonu Joannitów - zakon ten wywodzący jeszcze swój początek z okresu wypraw krzyżowych miał za zadanie niesienie pomocy chorym i pielgrzymom. Joannici lęborscy pozyskali kilka legatów na budowę szpitala i przy pomocy władz miejskich przystąpili w 1882 roku do budowy. Otwarcie szpitala nastąpiło w czerwcu 1884 roku. Szpital składał się z 30-łóżkowego pawilonu dla chorych, budynku gospodarczego i kostnicy. Opiekę lekarską nad szpitalem objął radca sanitarny dr Bielitz, opiekę pielęgniarską pełniły siostry diakonistki oraz służba zakonna. Szpital prowadzony był na rachunku własnym. Chorzy w zależności od opłat umieszczani byli w czterech klasach. Dodatkowe dotacje otrzymywano od stowarzyszenia zakonnego, od władz powiatowych i miejskich oraz miejscowych instytucji.
Wkrótce po otwarciu szpitala, który naturalnie przejął agendy małego szpitalika miejskiego - okazało się, że zachodzi potrzeba zwiększenia ilości łóżek. Początkowo dodano 10 łóżek, później przez zagęszczenie miejsc w salach urządzono szpital 50 łóżkowy. O potrzebie rozwoju usług szpitala świadczyć może następujące zestawienie. W dawnym szpitalu miejskim leczono przeciętnie 35 chorych rocznie wykonując około 1.500 osobodni. W szpitalu joannitów w latach 1908 - 1910 leczono przeciętnie 360 chorych rocznie, wykonując 12.000 osobodni.

W 1909 roku zmarł dr Bielitz, na jego miejsce przyszedł dr Nagersen interesujący się chirurgią. Zaraz po przyjściu spowodował on małą przebudowę budynku w celu utworzenia nowoczesnej sali operacyjnej. Okresowo pojawiające się epidemie zmusiły wreszcie zakon joannitów do wybudowania odrębnego pawilonu dla chorych zakaźnych. Przed wybuchem I wojny światowej oddany został do użytku nowy pawilon dla 28 chorych oraz zakład dezynfekcyjny wybudowany przez miasto. Wojna zmieniła jednak planowe wykorzystanie nowych pomieszczeń. Budynek główny został zajęty przez władze wojskowe na rezerwowy szpital. Dla ludności cywilnej pozostawiono nowy budynek oddziału zakaźnego oraz dawne pomieszczenie szpitala miejskiego.

Po I wojnie światowej powiat lęborski przydzielony został do Republiki Niemieckiej. Duża część ludności powiatu, która dotąd leczyła się w sąsiednim powiecie wejherowskim lub korzystała z usług szpitali Gdańska zmuszona została do leczenia w szczupłym pod względem miejsc szpitalu Joannitów. Miasto i powiat nawiedziła groźna epidemia ciężkiej grypy tzw. hiszpanki a później czarnej ospy.
Po trudnych pierwszych latach powojennych nastąpił okres lepszy, w którym można było przystąpić do rozbudowy i przebudowy szpitala. Po przebudowie budynku głównego podniesieniu go o dwie kondygnacje, szpital miał przeszło 120 łóżek. Obsługiwany był przez 3 lekarzy. Przyjmowano na leczenie przypadki chirurgiczne, zakaźne, poważniejsze internistyczne oraz nieliczne położnicze.

W okresie III Rzeszy w 1938 roku został wybudowany pawilon 28 łóżkowy z przeznaczeniem na oddział położniczy, noworodkowy i dla dzieci. W tym czasie uległ likwidacji zakład dla umysłowo chorych a chorych wywieziono w głąb Niemiec. Władze wojskowe pozostawiły szpital w całości dla ludności cywilnej, szpitale wojskowe urządzono w budynkach szkolnych.

W okresie II wojny administracji sprawiało dużą trudność leczenie obcokrajowców sprowadzanych na roboty do Niemiec oraz zwiększona liczba chorych wenerycznie wymagających hospitalizacji.

Miasto Lębork i powiat lęborski zostały zdobyte przez wojska radzieckie II-go Frontu Białoruskiego w dniu 10 marca 1945r. Przedstawiciel Armii Radzieckiej mjr Sufik zabezpieczał mienie szpitala w Lęborku oraz zapewnił dalsze leczenie chorych. Zgodnie z założeniami radzieckiej wojskowej służby zdrowia, szpital miał za zadanie hospitalizować ludność cywilną i byłych jeńców obozu koncentracyjnego, pracowników przymusowych robót i autochtonów. Przyjmowano każdego cywilnego chorego. Leczono bezpłatnie. Nie odmawiano również pomocy lekarskiej ludności niemieckiej, która pozostała na miejscu.

Kadra lekarska szpitala składała się z 4 oficerów radzieckich, w tym dwóch kobiet, jednego zakonnika Niemca pozostałego w mieście oraz dr Juliana Węgrzynowicza - pierwszego lekarza polskiego. Była to swoista międzynarodówka lekarska biorąc pod uwagę różnorodność narodowości.

Z początkiem lipca 1945 roku liczba chorych w szpitalu wynosiła 500. Na terenie powiatu działała już administracja państwowa. W tym okresie radziecka komendantura szpitala otrzymała polecenie likwidacji swoich agend i przekazania majątku szpitalnego władzom polskim.

Z polecenia starosty dr med. Julian Węgrzynowicz upoważniony został do przejęcia szpitala i mianowany pierwszym polskim dyrektorem. 10 lipca 1945 roku szpital został formalnie przekazany władzom polskim. Obok zasadniczych budynków szpitalnych w skład jego wchodziło jeszcze szereg budynków sąsiednich. Władze radzieckie pozostawiły dla każdego chorego po dwie sztuki bielizny, leki, nieco inwentarza oraz żywności na dwie doby. Sytuacja w jakiej znalazł się szpital, była niezmiernie trudna: 500 chorych i 200 osób personelu domagała się żywności, którą trudno było pozyskać. Wydział Sejmikowy Starostwa, któremu szpital podlegał bezpośrednio, nie był w stanie jej udzielić, gdyż sam borykał się z podobnymi trudnościami dla zaspokojenia potrzeb całej ludności.

Dzięki inicjatywie dr Juliana Węgrzynowicza udało się pozyskać od opuszczających szpital wojsk radzieckich parokonny wóz i konie. Przy pomocy tego ekwipażu trzeba było zdobywać żywność z pobliskich wiosek, odkopywać kopce z ziemniakami i burakami, rekwirować żywność od Niemców pozostałych na swych gospodarstwach albo zabierać ją z opuszczonych gospodarstw wiejskich.

Do końca 1947 roku opuścił szpital cały personel niemiecki. Do Niemiec wyjechali wszyscy dotychczas pracujący lekarze, a wraz z nimi pielęgniarki zakonne i niemiecki personel pomocniczy. W tym okresie szpital posiadał 3 osobową obsadę lekarską. Pozyskano 8 polskich pielęgniarek zakonnych dobrze przygotowanych do zawodu pielęgniarskiego.

Do 1950 roku zaczął się stopniowy stały napływ młodej powojennej kadry lekarskiej. Lekarze ci byli angażowani na stanowiska kierownicze, zwłaszcza w specjalnościach niezabiegowych. Do końca 1952 roku wszystkie oddziały szpitalne zostały obsadzone przez ordynatorów. W następnych latach pozyskiwano dalszych lekarzy na stanowiska asystentów. Usługi szpitalne rozszerzały się stopniowo w miarę napływu nowych kadr. W 1951 roku zorganizowano 35 - łóżkowy oddział dziecięcy - ordynatorem został dr Edward Bieszka oraz podzielono duży oddział wewnętrzny na dwa odrębne oddziały. W 1955 roku powstał oddział noworodkowy i wcześniaków. W tym samym roku pozyskano rentgenologa. W 1965 roku rozdzielono również oddział zakaźny z pododdziałem gruźlicy na dwa odrębne oddziały.

Szpital Powiatowy w Lęborku w 1965 roku posiadał 306 łóżek oraz następujące oddziały: chirurgiczny, wewnętrzny, dziecięcy, ginekologię i położnictwo, noworodki, zakaźny i chorób płuc. W ciągu roku leczono ogółem 7.412 chorych, średni pobyt chorego w szpitalu wynosił 12,7 dnia, a wskaźnik umieralności niemowląt 42,2 ‰

Od 1945r. oprócz szpitala powstawały również placówki:

- Miejski Ośrodek Zdrowia w Lęborku (od 15.09.1945r.), którego Kierownikiem został młody lekarz były jeniec wojenny OFLAGU IIC Edward Bieszka. Ośrodek Zdrowia mieścił się przy ul. Kossaka 108, a zorganizowany został całkowicie od podstaw przez lekarza Edwarda Bieszkę. Dnia10.01.1946r. Dyrektor Ubezpieczalni Społecznej Augustyn Jeka zatrudnił dr Edwarda Bieszkę i dr Juliana Węgrzynowicza jako lekarzy rejonowych ubezpieczalni społecznych. Miasto zostaje podzielone na dwa rejony przedzielone rzeką Łebą. Chorych przyjmowano wówczas na zasadach przedwojennych tj. w prywatnych gabinetach. Dzienna liczba przyjęć dochodziła do100 osób. Brak środków lokomocji dawał się dotkliwie odczuć, ponieważ wizyty domowe załatwiano tak w mieście, jak i w terenie.

- Na przestrzeni lat 1945/46 powstał Ośrodek Zdrowia w Łebie z lekarzem med. Lucjanem Greczko.

Wiejska Służba Zdrowia powstawała:

- Charbrowo - dojazdowy Punkt Felczerski od roku 1948 - pracował felczer Leon Kleniewski. W roku 1971 PGR Charbrowo oddało do użytku Ośrodek Zdrowia w Charbrowie - zlikwidowano w ten sposób Punkt Felczerski w tej miejscowości. W Ośrodku zatrudniono 2-ch lekarzy (1 na etacie, 1 na godzinach);

- Łebień - od roku 1948 dojazdowy Punkt Felczerski - pracował felczer Leon Kleniewski, w 1951r. przekształca się w stały Punkt Felczerski, a następnie powstaje Wiejski Ośrodek Zdrowia od 1958r.;

- Maszewo - od 1948/49r. dojazdowy Punkt Felczerski - pracował felczer Leon Kleniewski. Następnie stały Punkt Felczerski (ambulatorium przyzakładowe);

- Choczewo - Wiejski Ośrodek Zdrowia funkcjonuje od 1950r. początkowo zatrudniony felczer, a od 1953r. zatrudnieni są lekarze;

- Łęczyce - w 1968r. powstał Wiejski Ośrodek Zdrowia, w którym od początku zatrudniony był lekarz;

- Cewice - Od 1951r. funkcjonuje Izba Porodowa, z chwilą likwidacji (1959r.) powstaje Wiejski Ośrodek Zdrowia;

- Janowice - od 1948r. dojazdowy Punkt Felczerski, zlikwidowany w 1974r. bowiem powstał Wiejski Ośrodek Zdrowia w Pogorszewie;

- Pogorszewo - Rejonowy Ośrodek Zdrowia został oddany do użytku w lutym 1974r. - wybudowany ze środków WP PGR z prawdopodobną refundacją tych środków przez Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia;

- Rozłazino - funkcjonuje od 1956r.;

- Sasino - Punkt Felczerski powstał w 1961r. (zlikwidowany po kilku latach działalności)

Zgodnie z nową strukturą ochrony zdrowia na wsi, wprowadzoną pod koniec 1973r., wiejskie ośrodki zdrowia dzielą się na:

- Gminne Ośrodki Zdrowia (GOZ) w miejscowościach - siedzibach urzędów gminnych, zapewniające podstawową opiekę zdrowotną ludności zamieszkałej na terenie gminy;

- Rejonowe Ośrodki Zdrowia (ROZ) stanowiące filie Gminnych Ośrodków Zdrowia zlokalizowane od nich w określonej odległości.

W naszym powiecie działają 4 Gminne Ośrodki Zdrowia w: Cewicach, Choczewie, Łebieniu, Łęczycach. Podobną rolę dla Gminy Wicko spełnia Ośrodek Zdrowia w Charbrowie. Dobiega końca budowa GOZ w Nowej Wsi. Poza tym istnieją trzy punkty felczerskie: w Maszewie, Rozłazinie, Pogorzelicach. Pod koniec br. w Maszewie zostaną oddane nowe pomieszczenia przewidziane dla ROZ w Maszewie (pomieszczenia te znajdują się w remontowanym budynku socjalnym PZP Drożdżowego). Działalność wiejskiej służby zdrowia jest uzupełniona przez dojazdowe poradnie - dziecięcą i dla kobiet oraz sukcesywnie wprowadza się laboratoryjne punkty pobierania materiałów do badań.

Ponieważ wprowadzenie budowy nowego szpitala do planu inwestycyjnego okazało się niemożliwe, zdecydowano się na wersję rozbudowy i modernizacji w ramach kapitalnych remontów.

I etap modernizacji szpitala rozpoczęto w roku 1968 budową budynku kotłowni i pralni - oddanie do użytku nastąpiło w 1970 roku.

Dotkliwy był brak łóżek na oddziale dziecięcym (33 łóżka - jeden z najmniejszych wskaźników w województwie). Fakt, że dokumentacja nowego szpitala nie przewidywała budowy oczyszczalni ścieków, spowodował doprowadzenie do likwidacji oddziału zakaźnego i chorób płuc. Uzyskano w ten sposób: znaczne zwiększenie ilości łóżek dziecięcych z 33 do 52 zapewniając tym samym możliwość pełnej hospitalizacji dzieci i zwiększenie ilości łóżek (o 11-cie) na oddziale chirurgicznym. Poza tym zlikwidowano anomalię polegającą na istnieniu 2 oddziałów wewnętrznych co umożliwiło powstanie 1-go oddziału wewnętrznego z prawdziwego zdarzenia i rozwiązało problem niezbędnych pomieszczeń dla pracowni EKG, fizykoterapii oraz administracji.

II etap modernizacji szpitala rozpoczął się w 1970 r. budową budynku głównego na 270 łóżek, z apteką i fizykoterapią oraz pomocą doraźną, bloku operacyjno - diagnostycznego i kuchni. Budowę ukończono w październiku 1974 roku, a szpital oddano do eksploatacji w kwietniu 1975 roku. W nowym obiekcie znalazły się oddziały szpitalne: dziecięcy i biegunek, chirurgiczny, położnictwo aseptyczne i patologia ciąży, noworodkowy i wewnętrzny. W budynku dawnego oddziału zakaźnego znalazła siedzibę ginekologia i położnictwo septyczne. W roku 1975 wyburzono prawie 100-letni główny budynek dawnego szpitala Joannitów, a w jego miejscu, już w roku następnym, rozpoczęto budowę tzw. łącznika, faktycznie kończącego II etap modernizacji szpitala oraz położono fundamenty pod nowy pawilon szpitalny na 138 łóżek, rozpoczynając tym samym III etap rozbudowy szpitala. W grudniu 1978 roku, w budynku dawnego oddziału położnictwa i noworodków, po niezbędnej adaptacji, rozpoczął działalność Oddział Psychosomatyczny z 42 łóżkami.

Poniższa tabela obrazuje rozwój usług szpitalnych w cyklach pięcioletnich od 1945r.-1970r.

ROK LICZBA
PRZYJĘTYCH
CHORYCH
W TYM DZIECI LICZBA
WYKONANYCH
OSOBODNI
LICZBA
PRZYJĘTYCH
PORODÓW (z miasta)
LICZBA
PRZYJĘTYCH
PORODÓW (ze wsi)
1945 557 b.d 15.123 19 10
1950 4.802 1.378 72.634 735 290
1955 4.567 1.576 84.876  401 200
1960 6.625 650 85.412  794 416
1965 7.412 1.731 93.722 401 693
1970 6.622 1.487 82.485 476 667


Liczba zatrudnionego personelu fachowego szpitala w cyklach pięcioletnich od 1945 - 1970r.

ROK OGÓŁEM LEKARZE PIELĘGNIARKI SALOWE
1945 ok. 220 5 b.d. b.d.
1950 102 5 34 39
1955 171 18 55 54
1960 230 27 75 73
1965 257 40 87 67
1970 178 32 84 62


W 1973r. uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Lęborku utworzono Zespół Opieki Zdrowotnej w Lęborku. Zakres działania Zespołu obejmował miasto i powiat lęborski. Tym samym ZOZ w Lęborku przejął zadania przychodni rejonowej, szpitala powiatowego i pogotowia ratunkowego.
W 1985r. finalizuje się III etap modernizacji szpitala. Powstaje dobudowany budynek główny szpitala przez co baza łóżkowa powiększa się do 402, a wskaźnik łóżek na 10.000 mieszkańców wzrasta z 50 na koniec 1974r. do 60,9. Jednocześnie poprawiają się warunki lokalowe w oddziałach: wewnętrznym (67 łóżek), położniczo-ginekologicznym (94 łóżek), pediatrycznym (78 łóżek), powstają: oddział chirurgii urazowo-ortopedycznej (28 łóżek), oddział intensywnej opieki medycznej (6 łóżek) i dział rehabilitacji.
Na przełomie lat 1989/1990 PZPR przestaje być przewodnią siłą narodu. Wraz ze zmianą orientacji politycznej dochodzi do znacznych przemian, będących wynikiem dążenia do gospodarki rynkowej. W 1992r. rozpoczęto restrukturyzację łóżek szpitalnych zmniejszając ilość z 391 w 1990r. do 301; tym samym wskaźnik łóżek na 10.000 mieszkańców zmalał do 43,0.
Działania takie stały się możliwe dzięki zaistnieniu odpowiednich warunków będących wynikiem prowadzonej polityki, zmierzającej do lepszego wykorzystania istniejącej bazy. Do głównych przyczyn wpływających na zmniejszenie ilości łóżek należały: odstąpienie od hospitalizacji ze wskazań socjalnych, skrócenie czasu pobytu pacjentów, zwiększenie przelotowości oraz zmiany w podstawowej opiece zdrowotnej prowadzące do przejęcia większej części zadań zdrowotnych. Sprzyjającymi okolicznościami do przeprowadzenia tych przemian były zmiany dokonujące się w opiece społecznej i większe zainteresowanie gmin dla zapewnienia niezbędnych warunków socjalnych dla swoich mieszkańców, oraz znaczne zaangażowanie PCK na rzecz opieki nad osobami niedołężnymi.
W miejsce zlikwidowanych łóżek szpitalnych przeniesiono Przychodnię Rejonową Nr 1 i Przychodnię Dziecięcą, a zajmowany budynek przez Przychodnię Nr 1 wydzierżawiono dla działalności Specjalistycznego Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Lęborku. Tym samym zwiększyło się wykorzystanie łóżek szpitalnych z 58,9 % w 1990r. do 66 % w 1993r. Jednocześnie przeprowadzono gruntowne zmiany w Dziale Pomocy Doraźnej przez połączenie go z Oddziałem Intensywnej Terapii i Anestezjologii. Działanie to spowodowało znaczne zmniejszenie zatrudnienia, lepsze wykorzystanie istniejącej bazy lokalowej i sprzętowej, poprawę jakości świadczeń dzięki wykorzystaniu wysoko kwalifikowanych kadr Oddziału Intensywnej Terapii i poprawę zarządzania. Na przełomie lat 1993-1996 w wyniku prowadzonych prac remontowych w budynku tzw. „starej ginekologii” powstały nowe poradnie: Poradnia Diagnostyki Kardiologicznej wyposażona w aparat Holtera i aparat do badań wysiłkowych, Poradnia Kardiologiczna, Pracownia Endoskopowa (gastroskopowa, rektoskopowa, kolonoskopwa) Poradnia Logopedyczna, polepszeniu uległo zaplecze socjalne Oddziału Wewnętrznego, powstała Szkoła Rodzenia z Poradnią Laktacyjną, Zakład Patomorfologii Klinicznej, Pracownia Mikrobiologii i Poradnia Leczenia Bólu i Opieki Paliatywnej. W 1993r. zakończono prace adaptacyjno-remontowe budynku znajdującego się na terenie ZOZ wykorzystywanego na pokoje socjalne kierowców pomocy doraźnej i utworzono w nim nowoczesną aptekę otwartą „Żiwa” funkcjonującą jako gospodarstwo pomocnicze. Działalność apteki zaowocowała corocznymi znacznymi kwotami zasilającymi budżet ZOZ oraz stworzyła bardzo dogodne warunki zaopatrzenia w leki dla pacjentów poradni.
W 1993 roku z inicjatywy mieszkańców Gminy Cewice powstały obiekty dla Gminnego Ośrodka Zdrowia, stwarzające doskonałe warunki funkcjonowania podstawowej opieki zdrowotnej w tym rejonie.

Łóżka, leczeni i osobodni w cyklach pięcioletnich 1970r. - 1995r.

ROK ŁÓŻKA LECZENI OSOBODNI
1970 306 6,469 82.485
1975 298 7.823 84.562
1980 347 8.852 105.903
1985 402 8.694 95.784
1990 391 7.654 83.826
1995 301 7.907 68.095


W odpowiedzi na dokonujące się przemiany w ochronie zdrowia w ramach programu pilotażowego MZiOS w 1995r. powstaje Rejestr Usług Medycznych i jednocześnie rozpoczynają się prace mające doprowadzić do przekształcenia ZOZ w Lęborku w jednostkę samofinansującą. Efektem tych działań jest Decyzja Wojewody Słupskiego z dnia 24 lutego 1997r. w sprawnie zezwolenia na prowadzenie Zakładu Opieki Zdrowotnej w Lęborku na zasadach określonych w art. 49 pkt 2 Ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Następnym aktem prawnym na drodze przekształceń naszego zakładu jest wydane Zarządzenie Wojewody Słupskiego z dnia 26 maja 1997r. w sprawie przekształcenia Zespołu Opieki Zdrowotnej w Lęborku z dniem 1 grudnia 1997r. w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej oraz zatwierdzenie statutu zakładu. Końcowym aktem prawnym było Postanowienie Sądu Rejonowego w Słupsku VIII Wydziału Gospodarczo Rejestrowego z dnia 16 lipca 1997r. w sprawie dokonania wpisu do rejestru publicznych zakładów opieki zdrowotnej pod numerem PZOZ-5/97.

W ramach programu rozwoju dializoterapii w Polsce w SPSZOZ w Lęborku, w kwietniu 2001r. została uruchomiona Stacja Dializ licząca 13 stanowisk oraz 1 lipca 2004r. SOR (Szpitalny Oddział Ratunkowy) z 5 łóżkami.

Obecnie zrestrukturyzowany szpital posiada oddziały: Szpitalny Oddział Ratunkowy, Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Chorób Wewnętrznych i Kardiologii, Ginekologiczno-Położniczy, Chirurgiczny Ogólny, Pediatryczny, Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, Psychiatryczny, Neonatologiczny oraz Stację Dializ.

Historia
Historia
Historia
Historia
Historia
Historia
Historia
Historia
Historia
Historia
Historia
Historia
Historia

Przejdź do góry strony